Khi nào mẹ bầu cần xét nghiệm tiểu đường thai kỳ?
Tiểu đường thai kỳ là một trong những vấn đề sức khỏe phổ biến mà nhiều mẹ bầu có thể gặp phải trong thai kỳ. Đây là tình trạng rối loạn chuyển hóa đường trong máu, xảy ra do sự thay đổi nội tiết tố, khiến cơ thể không thể sản xuất đủ insulin hoặc insulin hoạt động không hiệu quả. Nếu không được kiểm soát, tiểu đường thai kỳ có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm cho cả mẹ và bé. Vậy khi nào mẹ bầu cần xét nghiệm tiểu đường thai kỳ, quá trình xét nghiệm diễn ra như thế nào, và ai có nguy cơ cao mắc bệnh? Hãy cùng Vân Anh tìm hiểu nhé!
1. Thời điểm xét nghiệm tiểu đường thai kỳ
Hầu hết các mẹ bầu sẽ được bác sĩ chỉ định xét nghiệm tiểu đường thai kỳ trong khoảng tuần 24 - 28 của thai kỳ. Đây là giai đoạn cơ thể mẹ bắt đầu có những thay đổi mạnh mẽ về hormone, làm tăng nguy cơ rối loạn đường huyết. Việc xét nghiệm trong thời gian này giúp phát hiện sớm tiểu đường thai kỳ để có phương án kiểm soát kịp thời, hạn chế ảnh hưởng đến sức khỏe mẹ và bé. Tuy nhiên, đối với những mẹ có nguy cơ cao mắc tiểu đường thai kỳ, bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm sớm hơn, thậm chí ngay từ tam cá nguyệt đầu tiên. Nếu kết quả xét nghiệm lần đầu bình thường, mẹ vẫn cần thực hiện lại vào tuần 24 - 28 để đảm bảo không bỏ sót bất kỳ dấu hiệu nào.
2. Những ai cần xét nghiệm sớm?
2.1. Tiền sử gia đình hoặc cá nhân mắc tiểu đường
Nếu trong gia đình mẹ có người thân mắc tiểu đường type 2, nguy cơ mẹ bị tiểu đường thai kỳ sẽ cao hơn. Ngoài ra, nếu mẹ đã từng bị tiểu đường thai kỳ trong lần mang thai trước, khả năng tái phát trong lần mang thai này cũng rất lớn.
2.2. Chỉ số BMI cao, thừa cân béo phì trước khi mang thai
Những mẹ bầu có chỉ số BMI (chỉ số khối cơ thể) từ 25 trở lên trước khi mang thai có nguy cơ mắc tiểu đường thai kỳ cao hơn những mẹ có cân nặng bình thường. Béo phì làm tăng tình trạng kháng insulin, khiến cơ thể khó kiểm soát đường huyết.
2.3. Tăng cân quá nhanh trong thai kỳ
Nếu trong những tháng đầu thai kỳ mẹ tăng cân nhanh chóng, đặc biệt là vượt quá mức khuyến nghị của bác sĩ, mẹ nên xét nghiệm sớm để kiểm tra nguy cơ mắc tiểu đường thai kỳ.
2.4. Thai to bất thường so với tuổi thai
Nếu bác sĩ nhận thấy thai nhi có kích thước lớn hơn so với tuổi thai bình thường, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo mẹ đang gặp vấn đề về đường huyết. Trong trường hợp này, bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm sớm để xác định nguyên nhân.
2.5. Tiền sử sinh con nặng cân hoặc gặp biến chứng thai kỳ
Mẹ bầu từng sinh con có cân nặng từ 4kg trở lên hoặc từng bị tiền sản giật, sinh non không rõ nguyên nhân trong lần mang thai trước cũng thuộc nhóm nguy cơ cao mắc tiểu đường thai kỳ và cần được xét nghiệm sớm.
2.6. Có hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS)
Hội chứng buồng trứng đa nang có liên quan đến tình trạng kháng insulin, làm tăng nguy cơ mắc tiểu đường thai kỳ. Nếu mẹ bị PCOS trước khi mang thai, hãy thông báo với bác sĩ để được theo dõi đường huyết cẩn thận hơn.
3. Quá trình xét nghiệm tiểu đường thai kỳ diễn ra thế nào?
Xét nghiệm tiểu đường thai kỳ thường bao gồm hai bước chính:
3.1. Xét nghiệm thử nghiệm dung nạp glucose (Glucose Challenge Test - GCT)
Mẹ bầu sẽ uống một dung dịch có chứa 50g glucose. Sau 1 giờ, bác sĩ sẽ lấy máu để kiểm tra nồng độ đường huyết. Nếu kết quả dưới 7.8 mmol/L (140 mg/dL), mẹ không bị tiểu đường thai kỳ. Nếu kết quả từ 7.8 mmol/L trở lên, mẹ sẽ cần thực hiện xét nghiệm chuyên sâu hơn để khẳng định chẩn đoán.
3.2. Xét nghiệm dung nạp glucose đường uống (Oral Glucose Tolerance Test - OGTT)
Mẹ sẽ nhịn ăn ít nhất 8 giờ trước khi làm xét nghiệm. Đầu tiên, bác sĩ lấy mẫu máu lúc đói để đo đường huyết. Sau đó, mẹ sẽ uống dung dịch chứa 75g glucose. Bác sĩ tiếp tục lấy mẫu máu sau 1 giờ và 2 giờ để theo dõi sự thay đổi đường huyết. Nếu có từ 2 giá trị trở lên cao hơn mức giới hạn cho phép, mẹ sẽ được chẩn đoán mắc tiểu đường thai kỳ.
4. Mẹ cần làm gì nếu bị tiểu đường thai kỳ?
Nếu xét nghiệm cho thấy mẹ bị tiểu đường thai kỳ, đừng quá lo lắng. Khoảng 80 - 90% mẹ bầu có thể kiểm soát tốt đường huyết thông qua chế độ ăn uống lành mạnh và tập luyện phù hợp. Dưới đây là những điều mẹ cần lưu ý:
Điều chỉnh chế độ ăn uống: Hạn chế thực phẩm giàu đường và tinh bột, thay vào đó ưu tiên rau xanh, đạm, chất béo lành mạnh và thực phẩm giàu chất xơ.
Kiểm soát cân nặng: Tránh tăng cân quá nhanh, duy trì mức tăng cân hợp lý theo chỉ dẫn của bác sĩ.
Tập thể dục nhẹ nhàng: Đi bộ, yoga bầu, bơi lội giúp cơ thể sử dụng insulin hiệu quả hơn, hỗ trợ kiểm soát đường huyết.
Theo dõi đường huyết thường xuyên: Sử dụng máy đo đường huyết cá nhân để kiểm tra đường huyết tại nhà theo chỉ dẫn.
Đi khám thai định kỳ: Bác sĩ sẽ theo dõi chặt chẽ tình trạng của mẹ và bé, đồng thời điều chỉnh phương pháp kiểm soát đường huyết nếu cần thiết.
5. Kết luận
Xét nghiệm tiểu đường thai kỳ là một bước quan trọng giúp phát hiện sớm và kiểm soát tốt tình trạng rối loạn đường huyết trong thai kỳ. Hầu hết mẹ bầu sẽ được xét nghiệm vào tuần 24 - 28, nhưng những mẹ thuộc nhóm nguy cơ cao có thể cần làm xét nghiệm sớm hơn. Nếu mẹ bị tiểu đường thai kỳ, hãy tuân thủ chế độ ăn uống khoa học, tập luyện hợp lý và theo dõi sức khỏe thường xuyên để đảm bảo một thai kỳ an toàn và khỏe mạnh. Hy vọng bài viết này giúp các mẹ hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của xét nghiệm tiểu đường thai kỳ. Chúc các mẹ có một thai kỳ trọn vẹn và đón bé yêu khỏe mạnh nhé!